รศ.นพ.พรเทพ พึ่งรัศมี

หลายๆคนที่ไปเสริมหน้าอกมาแล้วมีหน้าอกแข็งขึ้น ไม่ต้องแปลกใจ เพราะหน้าอกแข็งเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบมากที่สุดหลังการเสริมหน้าอก โดยทั่วไปแล้วเมื่อใส่ซิลิโคนหรือสารแปลกปลอมเข้าไปในร่างกาย ก็จะเกิดปฏิกิริยาตอบสนอง โดยมีการสร้างพังผืดรอบซิลิโคน แต่ส่วนใหญ่จะเป็นพังผืดบางๆ ค่อนข้างนิ่ม แต่ถ้าเกิดพังผืดหนาขึ้นผิดปกติจนทำให้หน้าอกแข็ง ก็จะเรียกว่า “พังผืดรัดเต้านม” หรือเรียกว่า Capsular contracture ซึ่งจะทำให้หน้าอกผิดรูป และบางรายมีอาการปวดร่วมด้วย

เกิดขึ้นบ่อยแค่ไหน จากการศึกษาพบว่าการเกิดพังผืดรัดเต้านม พบได้ตั้งแต่ 0.5-30 % แล้วแต่การศึกษา ส่วนใหญ่เกิดขึ้นตั้งแต่ 1 ปีแรก และยิ่งใส่ซิลิโคนนานขึ้น ก็มีโอกาสเกิดมากขึ้น แล้วทำไมพังผืดบางคนหนา แต่บางคนไม่หนา อันนี้ไม่ไม่ใครทราบ

สาเหตุของการเกิดพังผืดรัดเต้านม

สาเหตุของการเกิดพังผืดรัดเต้านม..เกิดจากอะไร ถึงแม้จะมีการศึกษากันอย่างมากมาย มาตั้งแต่มีการใส๋ซิลิโคนหน้าอกครั้งแรกเมื่อ 50 ปีที่แล้ว แต่ก็ยังไม่พบสาเหตุที่ชัดเจน มีหลายสมมติฐานด้วยกัน ทั้งเรื่องของการสร้างแผลเป็นผิดปกติ เหมือนพวกแผลเป็นนูน หรือ keloids แต่ไม่ได้เกิดที่ผิวหนัง แต่ไปเกิดที่รอบซิลิโคน หรือการติดเชื้อน้อยๆที่ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรัง หรือการระคายเคืองจากเลือดและน้ำเหลือง ซึ่งยังไม่ได้ข้อสรุปที่ชัดเจน

แต่เราพบว่าปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดพังผืดรัดเต้านมดังนี้ คือ การใส่ซิลิโคนเหนือกล้ามเนื้อเกิดจะเกิดพังผิดมากกว่าใต้กล้ามเนื้อ ซิลิโคนผิวเรียบเกิดพังผืดมากกว่าผิวทราย แต่ก็มีการศึกษาทั้ง 2 ปัจจัยนี้อย่างละเอียด พบว่า ถ้าวางเหนือกล้ามเนื้อ ซิลิโคนผิวเรียบเกิดพังผืดมากกว่าผิวทรายจริง แต่ถ้าวางซิลิโคนใต้กล้ามเนื้อ ทั้งซิลิโคนผิวเรียบและผิวทรายเกิดพังผืดพอๆกัน นอกจากนี้ยังพบว่า แผลผ่าตัดทางปานนมเกิดพังผืดมากกว่าแผลอื่น และการผ่าตัดที่มีเลือดออกมาก หยุดเลือดไม่ดี เนื้อเยื่อชอกช้ำมากทำให้เกิดพังผืดมากกว่า

หน้าอกเราที่ใส่ ซิลิโคนแข็งหรือยัง ?

หน้าอกเราที่ใส่ซิลิโคน..แข็งหรือยัง ถึงตอนนี้หลายๆคนคงคลำหน้าอกตัวเองแล้วสงสัยว่าของเราแข็งหรือยัง ซึ่งการแบ่งระดับของเต้านมแข็ง จากพังผืดรัดเต้านม เป็น 4 ระดับด้วยกัน คือ

• ระดับที่ 1 แบบปกติ แบบนี้คือ คลำซิลิโคนได้เหมือนเนื้อหน้าอกปกติ
• ระดับที่ 2 เริ่มมีพังผืด แบบนี้หน้าอกจะแข็งเล็กน้อย แต่ไม่มีอาการใดๆ และยังไม่มีการผิดรูป
• ระดับที่ 3 พังผืดปานกลาง หน้าอกแข็งชัดเจน ผิดรูป แต่คนไข้ไม่มีอาการเจ็บปวดใดๆ
• ระดับที่ 4 พังผืดรุนแรง หน้าอกแข็งมาก ผิดรูป และคนไข้มีอาการปวด

การป้องกันการเกิดพังผืดรัดเต้านม

การป้องกันการเกิดพังผืดรัดเต้านม ..ทำได้อย่างไร ศัลยแพทย์ตกแต่งมีพยายามป้องกันทุกทางเพื่อให้เกิดพังผืดรัดเต้านมน้อยที่สุด โดย

• การหลีกเลี่ยงแผลผ่าตัดรอบปานนม ไปใช้ทางรักแร้หรือใต้ฐานหน้าอกแทน
• ลือกใส่ซิลิโคนที่ใต้กล้ามเนื้อ โดยเฉพาะถ้าจะใช้ซิลิโคนผิวเรียบควรใส่ใต้กล้ามเนื้อ
• การผ่าตัดอย่างนุ่มนวล เพื่อไม่ให้เนื้อเยื่อช้ำมาก ให้เลือดออกน้อยๆ หยุดเลือดดีๆ เพื่อเหลีกเลี่ยงการเกิดเลือดคั่งและน้ำเหลืองคั่ง
• การป้องกันการติดเชื้อโดยทำความสะอาดแผลผ่าตัดอย่างดี
• ตลอดจนการใช้ยาปฏิชีวนะต่างๆ เพื่อลดการติดเชื้อ
• ส่วนการนวดหน้าอกหลังการผ่าตัด ยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่

การใช้ยา montelukast หรือ Singulair ซึ่งเป็นยารักษาโรคหอบหืด ในการป้องกันได้ผลดี แต่ยานี้มีพิษต่อการทำงานของตับ จึงไม่ได้ใช้กันอย่างแพร่หลายและต้องเผ้าระวังการทำงานของตับด้วย

การรักษาพังผืดรัดเต้านม

การรักษาส่วนใหญ่ทำได้โดยการผ่าตัด โดยต้องจัดการ 3 อย่างคือ

1. เรื่องพังผืด จะต้องทำอย่างไร
2. ตำแหน่งซิลิโคนจะให้อยู่เหนือหรือใต้กล้ามเนื้อดี
3. เรื่องซิลิโคน ต้องเปลี่ยนใหม่หรือไม่ ?

1. การจัดการกับพังผืด

เรื่องแรกเรื่องการจัดการกับพังผืด หลายๆคนเชื่อว่า การรักษาที่ดีที่สุดคือการเลาะพังผืดออกทั้งหมด แต่ในบางครั้งทำไม่ได้เพราะพังผืดติดกับกระดูกหน้าอก ถ้าเลาะออกอาจทำให้เข้าปอดได้ อาจจะไม่คุ้มกับความเสี่ยง จึงมีการศึกษาเรื่องการเลาะพังผืดออก พบว่า การเลาะพังผืดออกทั้งหมด และการเลาะพังผืดออกบางส่วน ทำให้เกิดพังผืดซ้ำไม่แตกต่างกัน ดังนั้นถ้าพังผืดไม่หนามาก ก็ผ่าตัดขยายพังผืดออกก็พอ แต่ถ้าพังผืดหนาและแข็งมากหรือมีหินปูนเกาะควรเลาะพังผืดออกทั้งหมดหรือตัดพังผืดออกให้มากที่สุดเท่าที่เป็นไปได้

2. การเปลี่ยนตำแหน่งการวางซิลิโคน

ส่วนเรื่องที่สองเรื่องการเปลี่ยนตำแหน่งการวางซิลิโคน การเปลี่ยนตำแหน่งจากการวางเหนือกล้ามเนื้อลงไปใต้กล้ามเนื้อก็ลดการเกิดพังผืดได้เช่นกัน แต่ถ้าอยู่ใต้กล้ามเนื้ออยู่แล้วก็คงไม่เปลี่ยนขึ้นมาเหนือกล้ามเนื้อ เพราะมีโอกาสเกิดพังผืดมากกว่า

3. ซิลิโคน ต้องเปลี่ยนใหม่หรือไม่ ?

ข้อที่สามเรื่องซิลิโคน จะใช้ซิลิโคนเดิมได้หรือไม่ ซึ่งมีการศึกษาพบว่าการเปลี่ยนซิลิโคนใหม่จะได้ผลในการลดพังผืดได้ดีกว่าการใช้ซิลิโคนเดิม
ดังนั้นในการรักษาพังผืดรัดหน้าอกในคนไข้ที่มาปรึกษาผมจึงมีหลักการตามที่กล่าวมา คือการเลาะพังผืดออกเท่าที่เป็นไปได้ให้มากที่สุด ถ้าเดิมซิลิโคนอยู่เหนือกล้ามเนื้อจะเปลี่ยนลงไปอยู่ใต้กล้ามเนื้อ และเปลี่ยนซิลิโคนคู่ใหม่ เพื่อให้ลดการเกิดพังผืดรัดเต้านมซ้ำให้น้อยที่สุด ส่วนเรื่องการเปลี่ยนซิลิโคนเป็นผิวทรายหรือ silk surface จะต้องคุยกับคนไข้เป็นรายๆไป เรื่องความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งต่อมน้ำเหลือง หรือที่เรียกว่า breast implant related anaplastic large cell lymphoma (BIA-ALCL) ซึ่งจะได้คุยกันในตอนต่อๆไป

รับชมคลิป ไม่อยากหน้าอกแข็ง หลังเสริมซิลิโคน ต้องดูคลิปนี้

ปรึกษาทีมแพทย์ BeContour

ท่านที่มีปัญหาต้องการปรึกษา สอบถามทุกเรื่องเกี่ยวกับศัลยกรรม สามารถสอบถามได้ทาง LINE @becontour (คลิกเพื่อเพิ่มเพื่อน) หรือโทร 065-528-9264